MANUSKRIP MS85 SALASILAH PERLIS - PANGLIMA CHAO TING (TOKKU QIYAM)

Manuskrip MS85 Salasilah Perlis merupakan dokumen sejarah penting yang kini disimpan di Dewan Bahasa dan Pustaka (DBP) sejak tahun 1963. Manuskrip ini mencatatkan asal-usul, ketatanegaraan, dan sejarah perjuangan pembentukan negeri Perlis di bawah pemerintahan Wangsa Jamalullail. Salah satu kisah kepahlawanan utama yang direkodkan dalam naskhah ini ialah perjuangan Panglima Chao Ting (yang dikaitkan oleh sebahagian pengkaji/waris tradisi tempatan sebagai Tokku Qiyam) dalam menentang penjajahan Siam.

Berikut ialah ringkasan fakta penting mengenai watak dan peristiwa ini berdasarkan Manuskrip MS85:

1. Latar Belakang Perjuangan

• Pengumuman Jihad: Panglima Chao Ting dipaksa menyerah diri kepada pentadbiran Siam di Alor Ganu, Kedah. Beliau menolak tuntutan tersebut lalu mengumumkan jihad menentang Siam. 
• Kebangkitan Rakyat: Beliau mengumpulkan pejuang dari kawasan Chuping, Arau, dan sekitarnya untuk bersumpah setia melawan penceroboh. Peristiwa ini dikenali sebagai Perang Kemerdekaan Perlis Kedua. 
• Kempen Tentera Siam: Pihak Siam menghantar pasukan seramai 2,000 orang askar dari Alor Ganu untuk memusnahkan kampung halaman dan menangkap Panglima Chao Ting. 

2. Pertempuran Padang Embun

• Lokasi Perang: Pertempuran sengit meletus di Padang Imboh atau Padang Embun (kini dipercayai di kawasan Padang Ringan/Padang Siding).
• Kemuncak Pertempuran: Pasukan Panglima Chao Ting melakukan serangan mengamuk (counter-attack) yang mengucar-ngacirkan musuh.
• Kematian Panglima Siam: Panglima Chao Ting berjaya menjatuhkan Panglima Siam bernama Chiom Naphuang dari atas gajah lalu memenggal kepalanya. Kemenangan berpihak kepada tentera tempatan. 

3. Misteri Akhir Hayat & Identiti Baharu

• Catatan Manuskrip: MS85 merekodkan bahawa selepas perang, Panglima Chao Ting berundur ke luar Perlis dan meninggal dunia akibat "sakit dalam perut". 
• Analisis Sejarah: Para pengkaji berpendapat naratif "mati sakit" ini ditulis dalam manuskrip bagi menjaga air muka Dinasti Chakri di Bangkok (Siam) demi kelangsungan diplomatik Perlis. 
• Teori Tokku Qiyam: Terdapat teori kuat bahawa beliau sebenarnya tidak mati, sebaliknya kembali semula ke Perlis dengan identiti baharu—iaitu sebagai pembesar/penghulu (Tokku Qiyam) bagi berkhidmat di bawah Raja Syed Hussin Jamalullail. 

Naskhah MS85 ini telah diselenggarakan menjadi sebuah buku bertajuk Salasilah Perlis: Asal Usul Pemerintahan Jamalullail oleh Hazman Hassan dan Mohd Kasturi Nor Abd Aziz (terbitan DBP & MAIPs) untuk rujukan masyarakat moden.

Hj Zulheimy Maamor

31 August 2026: 10.28 a.m